Landracet në prodhimin e qëndrueshëm –  misri “Sulova”

“Sulova” është një landrace shqiptare e misrit (Zea mays L.). Është misër i bardhë gjysmë qelqor, me koçan të bardhë dhe të hollë. Numri mesatar i rreshtave në kalli është 8. Lartësia e bimës rreth 150-180 cm. Pesha mesatare e kallirit 150 g, kurse pesha e 1000 kokrrave rreth 350-370 g. Prodhimi i vjel shfrytëzohet tërësisht për miell. Ai përfaqëson një bimë me rëndësi ekonomike dhe shoqërore për popullsinë vendase. Misri “Sulova”, një varietet fermeri me vlerë, e ka origjinën nga një hyrje antike dhe është rritur e kultivuar në zonën e Sulovës që nga fillimi i shekullit të 17-të. Për shekuj me radhë…. Për më shumë: Landracet në prodhimin e qëndrueshëm _Misri Sulova.

Miser “Sulova”,


Llojet autoktone të fasules në rajonin e Korçës

TEKNOLOGJIA E KULTIVIMIT TE FASULES

Afati i mbjelljes: Një nga elementet kryesor të teknologjisë që ndikon në zbutjen e stresit dhe rritjen e stabilitetit të prodhimit është afati i mbjelljes. Ky afat  realizon përputhjen e kerkesave biologjike të fasules me kushtet klimatike të zonës. Afati i mbjelljes lidhet kryesisht  me temperaturat në fazën e mbirjes dhe ato të fazës riprodhuese….Për më shumë: Llojet autoktone të fasules në rajonin e Korçës.

Fasule “Eçmenik”    Fasule “Trenare”.


Misri “Sulova”: trashëgimi dijesh kultivimi dhe përdorimi

Misri “Sulova” ka cikël të shkurtër zhvillimi, rreth 80 ditë, aftësi prodhuese të ulët, rreth 25-30 kv për ha, por i parapëlqyer për cilësinë e bukës”. Sipas dëshmive të të parëve, por edhe përshkrimeve teknike të bëra kohë pas kohe, misri “Sulova” është me shtat relativisht të shkurtër, koçan i hollë e me ngjyrë të bardhë,  kokërr të vogël dhe me ngjyrë të bardhë, gjysmë qelqore. Buka e prodhuar nga mielli tij është e ëmbël dhe me një shije të veçantë…Për më shumëMisri “Sulova” trashëgimi dijesh kultivimi dhe përdorimi.


Teknologji e kultivimit të popullatës “Reçi i Bardhë”

Vend origjina: Lugina e Reçit, Malësia e Madhe. Karakteristikat kryesore fenotipike i përkasin racës “Montenegrin” (Leng et al 1962). Treguesit klimatike tokësore te ekosistemit janë ato te zonës jugore te Alpeve tona, toka te pjerrëta, lehtësisht acide ne lartësi 400-600 m mbi nivelin e detit, zone me mbi 1800 mm reshje ne vit dhe me  shpërndarje vjetore kryesisht ne periudhën Tetor- Prill. Lugina është e mbrojtur nga erërat e ftohta, duke lejuar mbjellje relativisht te hershme. Periudha e vegjetacionit ne përgjithësi është e thate…. Për më shumë: Teknologji e kultivimit të popullatës “Reçi i Bardhë

Miser “Reçi” 


Popullatat lokale të misrit të përshtatëshme për zona specifike të vendit

Ne evolucionin e tyre bimët, kafshët qofte edhe njeriu, kane siguruar mbijetesën e tyre duke perfeksionuar sistemet e tyre “imunitare” ndaj faktorëve shkatërrues ne bashkëjetesën e pashmangshme. Bimët ne arealin e jetesës se tyre atakohen gjithmonë nga faktorët biotike dhe abiotike te dëmshëm për rritjen dhe zhvillimin normal te tyre. Ne procesin evolutiv ato kane krijuar sistemet e tyre te mbrojtjes. Po kështu edhe vete atakuesit perfeksionohen gjate evolucionit. Ne ketë beteje perfeksionimi gjithnjë mbijetojnë ato forma qe rezistojnë, pra, trashëgojnë veti e tipare te qëndrueshme ne ekosistemet.. Për më shumë: Popullatat lokale të misrit të përshtatëshme për zona specifike të vendit.


Përse duhen burimet gjenetike të misrit?

Me masivizimin e përdorimit te Hibrideve te misrit ne fillim te shekullit te kaluar u vërejt përdorim relativisht i kufizuar i germoplazmes se misrit, heqje dore nga përdorimi i popullatave lokale. Shfrytëzimi i fenomenit te heterozit, krijimi i incukt linjave elite dhe  hibrideve komercial nga një numër i kufizuar popullatash mbarti fenomene te padëshiruara ne  praktiken e prodhimit bujqësor. Rendja kryesisht pas linjave me aftësi kombinative te larte çoi ne ngushtimin e bazës gjenetike (përdoret vetëm 5 %, Hallauer et al). Kjo dukuri dhe efektet e  bashkëveprimit genotip x mjedis kane patur pasoja deri ne komprometimin e prodhimit….. Për më shumë: Përse duhen burimet gjenetike të misrit.


Gjendja aktuale e resurseve gjenetike të misrit

Pas futjes massive te hibrideve te misrit ne praktiken e kultivimit, epërsive qe ato treguan ne rritjen e prodhimit, popullatat lokale u mënjanuan nga përdorimi si material faror dhe teknologjik. Megjithatë, duke patur parasysh se ato janë produkt i një përshtatje shekullore me faktorët klimatik e teknologjik, atyre iu është kushtuar një vëmendje e veçante nga institucionet kërkimore. Ne Shqipëri, pas viteve 70 janë realizuar disa misione koleksionimi. Me i plote është ai i realizuar ne vitet 74-76, ku janë koleksionuar mbi 600 popullata lokale, kryesisht nga IMO dhe ILB. Ne harkun kohor 1974-1990, ato kane qene pjese e germoplazmes se misrit  ne ruajtje, e tipit ex-situ. Për më shumë: Gjendja aktuale e resurseve gjenetike të misrit.